امواج الکترومغناطیسی انعکاس یافته از پدیده های سطح زمین در گذر از جو با ذرات معلق یا مولکولهای تشکیل  دهنده گازهای موجود در هوا برخورد می نمایند. این امر منجر به پراکندگی امواج الکترومغناطیسی شده که تاثیر آن در تصاویر ثبت شده توسط ماهواره ها بصورت افزایش "درجه تیرگی تصویر" خود را نشان می دهد. پدیده پراکنش تابعی از شرایط جوی بوده و شدت تاثیر آن در زمانها و مکانهای مختلف متفاوت است. این تغییرات غیرقابل پیش بینی در فرآیند پراکنش، آنالیزهای کمی را در تصاویر ماهواره ای مشکل می نماید. هنگامیکه از تصاویر ماهواره ای برای مطالعه و تحلیل عوارض و پدیده های زمین استفاده می شود، گاهی لازم است سهم تاثیر جو در مقدار انعکاس پدیده ها در تصویر حذف گردد. در این مقاله مدل تصحیح جوی لاوریو برای تصحیح تصویر ماهواره ای لندست تی.ام در منطقه کوهستانی شمال ایران مورد ارزیابی قرار می گیرد. تصویر تهیه شده منطقه مورد مطالعه تحت تصحیح جوی قرار گرفته و نتیجه تصحیح برروی روند طبقه  بندی پوشش گیاهی منطقه با استفاده از روش حداکثر احتمال با هنگامی که طبقه بندی برروی تصویر تصحیح نشده انجام گردیده، مقایسه گردیده است. نتایج نشان می دهد که روش مذکور قادر است بطور قابل ملاحظه ای تیرگی تصویر را از بین برده و دقت بالاتری از طبقه بندی پوشش گیاهی را ارائه دهد.

شاعران به بهانه های گوناگون از شعرایِ پیشین یا همعصرِ خود یاد یا به آنها اشاره می کنند. در کنارِ فوایدِ تاریخی گوناگون، گاهی می توان در گشودنِ گره های معنایی و تصحیحی نیز از این نمونه ها کمک گرفت. این یادکردها و اشارات بیشتر در میان شاعرانِ درباری رواج داشته و عمدتاً بازتاب دهندۀ رقابت ها و طبع آزمایی های شاعرانه بوده است. از آنجا که فردوسی شاعرِ دربار نبوده و گونۀ شعری شاهنامه نیز نَقلی است، نمی توان نمونه های چندان چشمگیری از این نمونه ها در آن یافت. غیر از دقیقی که پیشروی فردوسی در سرودن شاهنامۀ ابومنصوری بوده، فردوسی فقط یک بار در سخن از به نظم درآوردن کلیله و دمنه از رودکی نیز یاد کرده است. در کنارِ این یادکرد می توان با قیدِ احتمال، یک اشاره نیز به دست داد که تاکنون مغفول بوده است. پادشاهی هرمزد نوشین روان در شاهنامه، خطبه ای غنایی با زبانی کنایی و چندپهلو دارد. بیتی از این خطبه می تواند یادآورِ مطلعِ قصیدۀ «جوی مولیان» و دارای ایهامی به چنگ نوازی رودکی باشد. این مسئله در دست نویس های شاهنامه بر نویسش های بیتِ فردوسی تأثیر نهاده و مصحِحان را نیز بر سر گزینشِ نویسش های «باد» و «بوی» و «یاد» به تردید افکنده است.  در این مقاله کوشش شده است با درنگ بر معنا و بافتِ چندپهلویِ خطبۀ پادشاهی هرمزد نوشین روان، گزارش هایِ پیشینِ این بخش از شاهنامه را نقد شود. سپس، در کنارِ به دست دادنِ اشارۀ احتمالیِ فردوسی به مطلعِ قصیدۀ جوی مولیان، نویسش هایِ «باد» و «بویِ یار» در اشارۀ فردوسی و بیتِ رودکی توجیه معنایی و نسخه شناختی شده است.

تصحیح­ های جوی، یکی از مهم­ ترین مراحل پیش­ پردازش تصاویر ماهواره­ ای محسوب می شوند که انجام آن ها از سوی کارشناسان این حوزه همواره به دلیل فقدان اطلاعات مکانی دقیق و پیچیدگی­ های محاسباتی، نادیده گرفته شده است. در این پژوهش، ابتدا یکی از جدیدترین و دقیق­ ترین روش­ های تصحیح جوی، برای نخستین بار برروی تصاویر سنجنده OLI در یک منطقه گرم و خشک پیاده­ سازی شد. سپس نتیجه های حاصل از آن در دو مرحله و در کاربری­ های مختلف ارزیابی شد. روش استفاده شده دارای دو ویژگی اساسی شامل الف)عدم نیاز به داده­ های اندازه­ گیری مکانی پیچیده و ب) اجرای ساده است. در مرحله اول مقادیر بازتابندگی تصاویر سنجنده OLI تصحیح و با محصول تابع توزیع بازتابندگی دو جهتی (BRDF) سنجنده مادیس (MACD43A4) مقایسه گردید. نتایج، همبستگی بالا (بین 95/0 تا 97/0) و خطای قابل قبول (در حدود 5/9 درصد) روش تصحیح جوی مدنظر این تحقیق را نشان داد؛ به نحوی که با اعمال روش تصحیح جوی، میزان خطا در تمامی باندها حدوداً 6/24 درصد کاهش یافت. در مرحله دوم تأثیر تصحیح حاصل بر مقدار آلبیدو پهن­ باند ارزیابی شد. برای این منظور، در ابتدا میزان آلبیدو پهن باند تصحیح شده با محصول مادیس (MCD43A3) در شرایط مفروض آسمان سفید(WSA) و سیاه(BSA) مقایسه شدند که کمترین میانگین مربعات خطا در این دو شرایط به ترتیب برابر با 049/0WSA و 066/0BSA بود. بیشترین تأثیر مقدار آلبیدو پهن باند قبل و بعد از تصحیح جوی به ترتیب مربوط به اراضی با خاک روشن، مناطق کوهستانی تیره و مناطق کشاورزی است. این میزان تغییرات در تمام کاربری­ ها کاهشی و حدوداً بین 05/0-18/0 برآورد شد. باتوجه به نتایج حاصل از پژوهش حاضر، اعمال تصحیح جوی جهت برآورد مقدار آلبیدو در تمام شرایط پیشنهاد می­ شود.

تصحیح اتمسفری تصاویر ماهواره­ ای هنگامی­ که شاخص­ های گیاهی برای تعیین تغییرات به کار می­ روند، از اهمیت زیادی برخوردار است. در این پژوهش، چهار روش تصحیح اتمسفری در برآورد پوشش­ گیاهی با استفاده از شاخص­ های گیاهی ارزیابی و اعتبارسنجی شد. برای این منظور، پوشش سبز گیاهی در 19 نقطه و با فواصل 400-1000متر در امتداد ترانسکتی به طول 10 کیلومتر و با 5 کوادرات در هر نقطه اندازه­ گیری شد (در هر دوره 95 کوادرات و در کل چهار دوره نمونه­ برداری، 380 کوادرات). سپس، تصاویر متناظر با تاریخ­ های نمونه­ برداری به چهار روش تصحیح شامل1) تصحیح اتمسفری جوّی آنی (QUAC) 2) تصحیح اتمسفری تجزیه­ و­ تحلیل سریع خط دید-اتمسفر ازطریق طیف ابر مکعب (FLAASH) 3) نرمال­ سازی تصاویر چندزمانه به روش تبدیل آشکارسازی تغییرات چند متغیّره وزن­ دار (IR-MAD) و 4) تبدیل اعداد رقومی به بازتابش بالای جوّ (TOA) اعمال شد. سپس دو شاخص نرمال شده پوشش گیاهی و شاخص پوشش­ گیاهی مقاوم به جوی محاسبه شد. در مرحله بعد، اعتبار سنجی مدل­ های رگرسیونی خطی برای رابطه بین پوشش و شاخص­ های­ گیاهی با دو شاخص­ گیاهی مذکور و بر مبنای چهار روش تصحیح بیان شده، بر اساس 33 درصد از داده­ های زمینی انجام شد. مقادیر ضریب همبستگی و تبیین، ریشه میانگین مربعات خطا، میانگین مطلق خطا و اریبی به عنوان سنجه­ های اعتبار هر روش محاسبه شد. پس از دستیابی به بهترین روش تصحیح، 10 شاخص­ گیاهی دیگر نیز علاوه بر دو شاخص ذکر شده، محاسبه و در نهایت پس از دستیابی به مدل برآورد تاج پوشش منطقه، نقشه تاج پوشش گیاهی برای چهار زمان تهیه شد. نتایج اعتبارسنجی نشان داد، مقدار ضریب تبیین و ریشه میانگین مربعات خطا در روش تجزیه و تحلیل سریع خط دید اتمسفر از طریق طیف ابر مکعب، نسبت به روش­ های تصحیح جوّی آنی، تبدیل آشکارسازی تغییرات چند متغیره وزن­ دار و تبدیل به بازتابش بالای جوّ، دقت بهتری داشت. مقدار ضریب تبیین به ترتیب برابر 61/0، 37/0، 2/0 و 57/0 برای شاخص پوشش­ گیاهی مقاوم جوّی و برابر 54/0، 39/0، 21/0 و 56/0 برای شاخص نرمال شده پوشش گیاهی می­ باشد. به علاوه، مقادیر ریشه میانگین مربعات خطا برابر 77/0، 97/0، 13/1 و 8/0برای شاخص پوشش­ گیاهی مقاوم به جوی و برابر 83/0، 96/0، 12/1 و 81/0 برای شاخص نرمال شده پوشش گیاهی می­ باشد. نقشه­ های تاج پوشش گیاهی نمایانگر ناهمگنی مکانی تاج پوشش در مرتع مرجن بوده و امکان برآورد تاج پوشش تمام فصول رویشی از یک مدل وجود دارد.

فرایند سنجش از دور تحت تاثیر چندین نوع خطا، از جمله اعوجاجات هندسی، عدم تعادل رادیومتریک و تاثیرات جوی قرار دارد، که در میان آنها تاثیرات جوی نقش بسیار مهمی ایفا می کند. در پژوهش حاضر با استفاده از داده های پنج سال رادیوساوند در ماه ژوئن (11 خرداد تا 9 تیر)، مدل جوی مناسبی برای منطقه مورد مطالعه تعریف گردید. آنگاه با استفاده از مدل جوی استخراج شده و کد S6، اصلاح جوی برای تصاویر  MODISمنطقه مورد مطالعه صورت گرفت و نتایج با مدل های پیش فرض کد S6 همچون مدل های میان تابستانی، میان زمستانی و بر حاره ای مقایسه گردید. نتایج نشان می دهد که اصلاح جوی تصاویر با استفاده از مدل جوی استخراج شده برای منطقه مورد مطالعه در باندهای جذب بخار آب کاملا با تصاویر اصلاح شده با مدل های پیش فرض تفاوت دارد. همچنین برای مقایسه بهتر از شاخص NDVI استفاده گردید. نتایج در این منطقه نشان می دهد که پس از اصلاح جوی NDVI های کمتر از 0.4 کاهش و  NDVIهای بیشتر از 0.5 افزایش یافته اند که با نتایج دیگر پژوهشگران در این زمینه همخوانی دارد.

پایش پیوسته غلظت کلروفیل و تعیین سطح تغذیه گرایی در دریاچه ها به منظور مدیریت کیفیت آب آن ها ضروری است. هدف این پژوهش مدل‎سازی غلظت کلروفیل-آ به عنوان متغیر کلیدی مرتبط با تغذیه گرایی در بخش شمالی دریاچه ارومیه با استفاده از تصاویر ماهواره های لندست-8 و سنتینل-2 و الگوریتم های رگرسیون خطی چند متغیره (MLR) و شبکه عصبی مصنوعی (ANN) است. نتایج نشان داد در حالی که هر دو مدل مبتنی بر تصاویر لندست-8 (ANNLandsat -8 و MLRLandsat -8) از دقت بالایی در پایش غلظت کلروفیل-آ برخوردار بودند، عملکرد مدل های منتخب مبتنی بر تصاویر سنتینل-2 (ANNSentinel -2 و MLRSentinel -2) رضایت بخش نبودند. در هر دو سری مدل های کلروفیل-آ مبتنی بر داده های لندست-8 و سنتینل-2، مدل ANN (با یک لایه مخفی) نسبت به مدل MLR اندکی برتری داشت. با توجه به عملکرد مناسب مدل منتخب ANNLandsat-8  از این مدل برای تحلیل الگوی تغییرات مکانی و زمانی غلظت کلروفیل-آ و سطح تغذیه گرایی در شمال دریاچه ارومیه استفاده شد. تحلیل الگوی تغییرات مکانی غلظت کلروفیل-آ در تمامی ماه ها، افزایش غلظت به سمت مرکز و نواحی عمیق شمال دریاچه و کاهش به سمت پل میان گذر را نشان داد. همچنین، میانگین غلظت کلروفیل-آ و سطح تغذیه ‎گرایی در شمال دریاچه، از فوریه تا جولای به صورت قابل توجهی افزایش، از جولای تا سپتامبر کاهش و از سپتامبر تا اکتبر افزایش یافت. نتایج مدل منتخب (ANNLandsat -8)، نشان داد که شمال دریاچه در ماه های فوریه و سپتامبر سال 2016 در شرایط مزوتروفیک حاد و در ماه های جولای، آگوست و اکتبر در شرایط یوتروفیک خفیف قرار داشته است.

محمود بن امیر احمد نظام قاری از نقیضه سرایان دوره تیموری است. قاری به تقلید از دیوان اطعمه کتابی به نظم و نثر فراهم آورد که مبنای آن البسه بود. درباره قاری اطلاع بسیاری در دست نیست. اصلی ترین منبع برای شناخت قاری کتاب اوست، از این رو گام نخست در شناخت او فراهم آوردن متنی تصحیح شده از این اثر است. تصحیح این کتاب با دشواری هایی روبروست، نبودن نسخه ای تصحیح شده از آن و واژه ها و ترکیب های پیچیده و ناآشنا از این جمله است. نخستین بار میرزا حبیب و سپس رحیم طاهر کتاب قاری را تصحیح کردند. تصحیح میرزا حبیب افزون بر امتیاز مقدم بودن، با وجود دشواری های کار تصحیح در روزگار او، تصحیح دقیقی است. متن تصحیح شده طاهر نویافته هایی دارد که بر ارزش این تصحیح می افزاید، اما نادرستی و خطاهایی نیز در آن وجود دارد. در این مقاله برخی از این خطاها برپایه تحلیل های درون متنی و شگردهای فن تصحیح و نیز منابع برون متنی تصحیح می شود. نویسنده این جستار برخی از دشواری های متن را با تحلیل های درون متنی گشوده است و برپایه آن به یافته هایی درباره قاری، زندگی و جایگاه ادبی او در روزگار خود، اطلاعات جامعه شناسی، مردم شناسی و تازه های زبانی در آن عصر دست یافت، نگارنده همچنین برخی از ممدوحان قاری و اعلام انسانی و جغرافیایی را برپایه منابع برون متنی و استفاده از فرهنگ های عمومی و تخصصی فارسی، عربی و ترکی، منابع حدیثی و نیز جست وجو در تذکره ها، سفرنامه ها، منابع تاریخی، متون جغرافیایی شناسایی کرد. افزون بر این، شماری از اصطلاحات ناشناخته حوزه البسه (بت، برنجک، صوف مربع، صوف قبرسی، داریه، فراء، قرساق، کلاه شلغمی و مشرف) با کمک این منابع به طور گسترده شرح شد. آشنایی با این اعلام و اصطلاحات، برخی از ابهامات متن و دشواری های آن را از بین برد.

عبهرالعاشقین نوشتة روزبهان بقلی، عارف بزرگ سده ی ششم، یکی از مهم ترین آثار عرفانی فارسی است که از نگاه آموزه های عرفانی و نثر فارسی جایگاه شایانی دارد. این کتاب در سال 1337 به همّت هانری کربن و محمّد معین، بر پایه ی دو نسخه ی ناقص و پرغلط تصحیح و منتشر شد و با وجود تصحیح دیگری به کوشش جواد نوربخش، تا امروز همین تصحیح موردتوجّه پژوهشگران بوده و بیشتر کارهایی که بر بنیاد این کتاب انجام گرفته، بر پایه ی همین تصحیح بوده است. پژوهش حاضر نشان می دهد که این تصحیح در چه پایه و مایه ای است و صحّت و اعتبار آن چه اندازه است؟ بدین منظور، به شیوه ی تحلیلی و توصیفی و بر بنیاد بایستگی های تصحیح خوب، این تصحیح را بررسیده و با مقایسه ی آن با نسخ تازه ای که در دسترس مصحّحان نبوده است، به این نتیجه رسیده ایم که این تصحیح با همة کوشش های مصحّحان، به دلیل نبود نسخه های صحیح و بدخوانی های فراوان، دستخوش افتادگی های بسیار، افزودگی های نابه جا، کژخوانی های فراوان و. . . است و نیز فقدان تعلیقات و توضیحاتی برای حل دشواری ها، ذکرنکردن منابع اقوال و اشعار منقول در متن و نداشتن فهرست های کارگشا، ازجمله ایرادها و کمبودهای دیگری است که تصحیح علمی تازه ای از این متن مهم را ضروری می سازد.